Deniece Wildschut over 'originaliteit'

Mirthe Smeets op 30 september 2010

Deniece Wildschut schreef weer een mooie blog. Ditmaal over 'originaliteit'.... Lees haar tekst snel!

Een ‘originele’ kopie

 

Hoe doe je dat, freelancen? * Schrijf je weleens hele negatieve boekrecensies? Zijn die er trouwens wel? * Mijn droom is schrijver worden, maar soms vraag ik me af of ik wel goed genoeg ben. * Ik ben heel erg kritisch op mezelf en mijn werk. Dat is belangrijk. * In de smaak vallen bij de mensen die ertoe doen, dat is toch ook best belangrijk?

 

Uhm... (quasi serieus kijkend): mag ik nu in lachen uitbarsten? Heel even? Kun je me dat vergeven? Ja?

 

HA HA HA!

 

Oké... Freelancen, ja, hoe doe je dat? Ik weet niet of ik aan de voor hand liggende antwoorden heel veel toe te voegen heb. Begin met schrijven, dat allereerst. Loop niet in de val van je angst, want er zijn al zo ontzettend veel mensen die zich laten stoppen door angst. Er zal onzekerheid zijn, misschien wat weinig geld of zorgen en je zult je bij tijd en wijlen afvragen waar je in hemelsnaam aan begonnen bent, maar hebben we die gedachten allemaal niet toch al? Ook als we doodnormaal ons leven leven en risico’s vermijden als bange kuikentjes?

 

“Schrijf je weleens hele negatieve boekrecensies? Zijn die er trouwens wel?”

Negatieve boekrecensies zijn er zeker. Iemand vroeg me dat laatst. Waarom eigenlijk? Misschien onder het mom van: ‘ik lijd dus ik leef’? Er moet altijd negativiteit zijn, anders is er iets goed mis? Hoe dan ook: als ik eerlijk ben, geef ik direct toe dat ik zelf eigenlijk totaal ongeschikt ben voor het werken als (simuleert aardappel in de keel) ‘recensent’. Wie ben ik om mijn mening uit te vergroten en voor te laten komen als dé waarheid? Dat vraag ik me dan af. Waarom zou ik dat moeten willen? Zelfs al ervaar ik het boek als saai en vervelend, dan zegt dat niets over dé werkelijkheid. Het is mijn interpretatie, mijn mening op dat moment. Bovendien: iemand heeft gezwoegd om dit voor elkaar te krijgen en dan is het boek er. Eindelijk. Vraag je mij dan echt om dat zuurverdiende bundeltje papier af te zeiken? Nee. Als dat is wat iemand van mij wil, dan kunnen we beter liefdevol afscheid van elkaar nemen. Soebatten over de wel of niet aanwezige literaire kwaliteiten van de auteur vind ik ook een dubieuze zaak, want om te beginnen is een boek een momentopname. Het is een ogenschijnlijk statische realiteit, zoals ook foto’s ons vaak doen geloven dat iets dé werkelijkheid is en dat je iets vast kunt leggen en kunt dwingen tot onveranderlijkheid.

 

“Mijn droom is schrijver worden, maar soms vraag ik me af of ik wel goed genoeg ben.”

Soms vraag je je af of je wel goed genoeg bent. Echt waar? Als jij daar je twijfels over hebt, wie zal dan geloven dat je goed genoeg bent? En als een ander jou niet goed genoeg vindt, betekent dat dan dat je ook echt niet goed genoeg bent? Je begrijpt mijn boodschap wel, denk ik?

 

“Ik ben heel erg kritisch op mezelf en mijn werk. Dat is belangrijk.”

Kritisch zijn, dat is toch zoiets belangrijks (stelt een grote groep mensen met ambities op schrijfgebied en een hand vol overtuigingen en verwachtingen). Ach, ik heb geen idee. Ik weet niet hoe het is om literair hoogstaand werk te willen leveren dat geprezen wordt door figuren als Mulisch, Zwagerman of andere zieltjes op deze planeet. Ik heb geen idee hoe het is om te goochelen met regeltjes en te discussiëren over een komma of punt. Ik heb inmiddels zelf uitgevogeld dat schrijven niet mijn doel is, maar een weg. Ik houd van de weg en dat is fijn, maar liever dan literair geaccepteerd of filosofisch verantwoord te zijn, wil ik een doodgewoon mens zijn dat iets wezenlijks toevoegt aan de wereld. Geen poespas, geen mooie woorden, gewoon leven. Je kunt een boodschap overbrengen door middel van schrijven, maar je kunt er ook voor zorgen dat je leven die boodschap is. Elke dag opnieuw. Voor jezelf en voor een ander. Ieder ander. Het zijn allemaal keuzes, dat moge duidelijk zijn. Maak een keus waar jij je goed bij voelt en ga daar helemaal voor.

 

Als je kritisch wilt zijn op jezelf of je werk, ga je gang. Het kan waardevol zijn om je ogen open te houden en jezelf geen mobiele gevangenis aan te meten door nooit verder te kijken. Uiteraard. Het grappige is dat de meeste mensen die ik hoor spreken over kritisch zijn, vrijwel allemaal ‘de klassiekers’ lezen, dezelfde zieltjes aanbidden en (zelfs dan nog durven) discussiëren over ‘origineel zijn’: alsof we uiteindelijk niet allemaal putten uit dezelfde universele bron?

 

In de smaak vallen bij de mensen die ertoe doen, dat is toch best belangrijk?”

Echt waar? Misschien kun je ze niet uitstaan, maar dat negeer je dan dus? Het in de smaak vallen, zodat jij er iets mee opschiet, heeft de prioriteit. Ik begrijp het. Kijk vooral ook niet naar waarom je ze eigenlijk niet kunt uitstaan. Vraag jezelf ook niet af of dat niet anders zou kunnen… als je voor de gemakkelijkste weg wilt kiezen.

 

Maar waarom zou je op dergelijke sluwe wijze je weg naar je doel proberen te vinden? Als je denkt dat je het kunt, waarom twijfel je er dan aan of iemand jouw talent zal zien en erkennen? En als dat je lukt – dat er iemand naar je kijkt - diep verborgen in je schaapskostuum, wat krijg je dan? Een uitgever, misschien? Een boek? En als cadeau: een gespleten persoonlijkheid.

 

Lieve jij, doe toch gewoon wat je het liefst doet. Sluit toch niet vrijwillig aan in de rij van mensen met de illusie dat er spelletjes gespeeld moeten worden, dat je niet goed genoeg bent of dat literaire figuren per definitie intelligent, sluw, filosofisch of origineel moeten zijn. Geloof toch niet dat je een kopie moet worden van Reve of Grunberg, dat je het werk van Bernlef moet analyseren of alle redelijk slaapverwekkende woorden van Gerrit Komrij moet lezen. Je hebt ook een leven, toch? Deze mensen kozen ervoor te schrijven. Ze gingen je succesvol voor. Prima, maar dat zegt niets over de weg die jij dient te gaan. Je vastbijten in ‘de groten der aarde’ is een startpunt dat je ogen kan openen en je scherp kan houden, totdat je dit alles loslaat en je eigen ding doet. Origineel zijn, weet je wel? J