'Schrijven is een manier om barrières te slechten.' Chiel Jaspers over het schrijverschap...
We vroegen Chiel Jaspers - die jarenlang werkte als journalist en tekstschrijver (o.a. voor Loesje) - wanneer hij besloot fictie te gaan schrijven, niet voor een opdrachtgever, maar voor zichzelf. We vroegen hem bovendien welke boeken of schrijvers hem inspireren, en waar zijn debuutroman Zandgat volgens hem over gaat. De antwoorden verwerkte hij in een verhaaltje. Lees mee, en maak kennis met Jaspers' visie op het schrijverschap.
© Foto: Albert Elings, Ruim Kader Films.
'Een periode lang werkte ik als freelance journalist en tekstschrijver. In opdracht schreef ik de novelle: ‘Wij woonden in de Eenvoudstraat’, een verhaal dat zich afspeelt in een duurzaam gerenoveerde woonwijk. Een man bezoekt de wijk waarin hij opgroeide en vergelijkt dat wat hij nu ziet met zijn herinnering. Een eenvoudig maar prettig verhaal dat in boekvorm in een ‘duurzaambouwen kit’ – een houten kist, zijn weg vond naar bestuurders en woningbouwcorporaties in de regio Zwolle: aanzet geven tot duurzame- en milieuvriendelijke renovatie van oude wijken.
Een groot verschil tussen in opdracht werken en puur vanuit eigen initiatief te schrijven aan een roman, is het motief. Waarom zou je? Bij de eerste is er een stok achter de deur. Twee zelfs. Ik verdien mijn geld en ik heb een een deadline. Op eigen werk zit letterlijk en figuurlijk geen hond te wachten. Geen uitgever, geen publiek. Het kost bergen tijd. De innerlijke drijfveer tot schrijven voelde ik al heel lang, maar ik bleef maar voor anderen schrijven: voor Loesje, later voor opdrachtgevers, voor de gemeente Arnhem toen ik daar voorlichter was. Het bleef verder bij wat aantekeningen, een kort verhaal, een gedicht waar ik verder niet veel mee deed. Discipline, motivatie, aan de slag gaan met ongewisse uitkomst. Wat drijft de mens? Wat drijft mij? Sex drijft. Geld. Hormonen. Emoties drijven. Idealen? Maar wiens idealen? Het gevoel te moeten schrijven? Misschien wel. Talent zoekt uitlaatklep. Zonder die keert dat zich tegen mijzelf en raak ik somber, gedeprimeerd, stil. Het heeft veel van doen met eigenwaarde. Iets (een creatie neerzetten temidden van de wereld om je heen) van jezelf mogen tonen, zeggen, kenbaar maken, standpunt innemen, naar voren treden, uitschreeuwen: er zijn. Dat is voor mij een enorme opgave, stom genoeg in een tijd waarin bijna iedereen van de daken lijkt te schreeuwen: “kijk mijn ego is belangrijker dan de jouwe”. Uiteindelijk overwon mijn wil te gaan schrijven aan ‘Zandgat’ het van angst. ‘Het leven is te kort om er lang aan voorbij te lopen’, is een tekst die in Zandgat staat. Schrijven geeft enorm veel zelfinzicht. Lezen ook.
‘De wind in de wilgen’ van Kenneth Grahame leerde me genieten van verhalen. ‘Knulp’ (door Hesse) bracht me aan het schrijven. En Ton van Reen houdt me op het schrijverspad. Maar als kind al had ik plezier in het schrijven, vierde klas lagere school. Ik heb het nog ergens: een opstel over hondsdol geraakte mensen die als zombies om zich heen bijten.
Zandgat is een verhaal over het ideaal van een wereld die voor iedereen vrij toegankelijk is. Tegelijkertijd laat het zien dat de huidige staat der dingen beslist het tegenover gestelde is. Schrijven is een manier om barrières te slechten.'
Chiel Jaspers, juli 2011.
